ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ‘ਊਸ਼ਾਪਾਨ’ (Ushapan) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਹੈ।
ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ:
1. ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਫਾਈ (Detoxification): ਰਾਤ ਭਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੌਰਾਨ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ (Toxins) ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੰਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2. ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ: ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਪਾਚਨ ਨਾਲੀ (Digestive Tract) ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
3. ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ: ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਕਬਜ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀ ਹਰਕਤ (Bowel Movement) ਸੁਧਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਟ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
4. ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਧਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ (Metabolism) ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਲੋਰੀਜ਼ ਜਲਦੀ ਬਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
5. ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ: ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਟੌਕਸਿਨ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਕਾਰਨ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਚਮਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਲ-ਮੁਹਾਸਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਲ ਨਰਮ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ:
- ਤਾਪਮਾਨ: ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਰਫ ਕੋਸਾ (Luke-warm) ਹੋਵੇ।
- ਬੈਠ ਕੇ ਪੀਓ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੈਠ ਕੇ ਅਤੇ ਘੁੱਟ-ਘੁੱਟ (Sip-by-sip) ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਓ। ਕਦੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਓ।
- ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਭਾਂਡਾ: ਜੇਕਰ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਪਾਣੀ ਸਵੇਰੇ ਕੋਸਾ ਕਰਕੇ ਪੀਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।